Palestina-supporters op sociale media linkten vorige week extatisch naar een column van Rosanne Hertzberger in het NRC. Zij schrijft dat ze zich schaamt voor het huidige Israël, dat met leugens eindeloos geweld en onderdrukking rechtvaardigt, terwijl extremisten als Ben-Gvir en Smotrich elke kans op vrede begraven. Met Pesach kiest ze voor een omgekeerde exodus: een spirituele ontkoppeling van Israëls spiraal van haat en geweld. Het is een moedige tekst. Maar ze mist het punt.
Hertzberger schrijft met verbazing over Smotrich, die drieduizend huizen op de Westelijke Jordaanoever laat bouwen om het idee van een Palestijnse staat ‘te begraven’. Mijn verbazing betreft niet wat Smotrich doet, maar dat iemand hier nog verbaasd over kán zijn. Dit was het plan vanaf het begin. Chaim Weizmann verklaarde dat ‘Palestina zo Joods zal zijn als Engeland Engels is.’ David Ben-Gurion zei: ‘Onze beweging is maximalistisch. Zelfs heel Palestina is niet ons uiteindelijke doel.’ Het Drobles Plan uit de jaren zeventig richtte zich expliciet op het systematisch vestigen van nederzettingen om territoriale controle te consolideren en een Palestijnse staat te verhinderen. Ben-Gvir en Smotrich zijn geen uitzonderingen. Zij zijn de ultieme fase van een proces dat begon in de negentiende eeuw. Het enige verschil met hun voorgangers is de mate waarin zij hun bedoelingen openlijk uitdragen. In de beginperiode, toen Israël nog een zwakke staat was en onzeker over westerse steun, bouwde men nederzettingen onder het voorwendsel dat het om militaire kampen ging. Naarmate het leger sterker werd en de onvoorwaardelijke steun van het Westen groeide, handelde Israël steeds openlijker, mede doordat sancties uitbleven.
En daar zit het werkelijke probleem. Het Westen was de enige macht die Israël in bedwang kon houden. De Adviesraad Internationale Vraagstukken schreef al in 2013 dat, indien Israël niet bereid blijkt de kolonisering te stoppen, verantwoordelijke actoren ‘op woorden van protest ook daden moeten laten volgen.’ De AIV adviseerde een bevriezing van EU-betrekkingen met Israël en een importverbod op nederzettingenproducten. Het advies verdween in een la. Waarom deed het Westen honderd jaar niets? Omdat het zichzelf met drogredenen verlamde.
Hertzberger zelf leverde daar een bijdrage aan. In 2014 bekritiseerde zij met drogredenen de ‘selectieve verontwaardiging’ van Nederlandse bedrijven richting Israël. Vitens en PGGM verbraken banden met Israëlische bedrijven, terwijl Nederland probleemloos zaken bleef doen met Saoedi-Arabië, Qatar en Rusland. In 2015 betoogde zij dat de VN gekenmerkt wordt door een disproportionele focus op Israël, terwijl ernstige conflicten elders weinig aandacht krijgen. Het zijn klassieke drogredenen: het feit dat Nederland of de VN ook elders faalt, ontslaat het niet van zijn juridische plicht jegens de Palestijnen. Stel dat het Internationaal Gerechtshof zegt dat Palestijnen recht hebben op een staat in de bezette gebieden. Kan iemand hen dan werkelijk vertellen: ‘Nee, Nederland kan jullie niet helpen, omdat Nederland in andere gevallen ook niets doet’? Dat argument is absurd. Toch domineert het al decennia de opiniepagina’s.
Drogredenen werken als de parasiet Toxoplasma gondii. Wolven die ermee besmet zijn, nemen meer risico’s, verlaten hun roedel en worden opvallend vaak alfadier. De parasiet verhoogt mogelijk hun testosteronniveau, wat leidt tot dominanter gedrag. Een besmet alfadier infecteert meer soortgenoten, waardoor het gedrag van de hele roedel verandert. Bij ratten leidt dezelfde parasiet ertoe dat ze aangetrokken worden tot kattenurine en eindigen in de maag van een kat. De gastheer werkt actief mee aan zijn eigen ondergang.
Precies zo werken drogredenen op opiniepagina’s. Neem het argument van Netanyahu dat het de aanklager van het Internationaal Strafhof een ‘twisted and false moral equivalence’ maakte tussen hem en Hamas, omdat het op dezelfde dag arrestatiebevelen aanvroeg. Dat argument verspreidde zich als een virus. Joe Biden nam het over, gevolgd door AIPAC, de regeringsleiders van Duitsland, Groot-Brittannië, Canada en Australië, Mark Rutte, Ruben Brekelmans, leden van het Amerikaanse Congres en zelfs de hoofdredactie van de Washington Post. Nederlandse politici herhaalden de drogreden in interviews en opiniestukken. Niemand stelde de voor de hand liggende vraag: waarom zou een aanklager niet op dezelfde dag bevelen tegen verschillende verdachten mogen aanvragen?
De drogredenen hebben de breinen van burgers, journalisten, columnisten en westerse regeringen geïnfecteerd. Ze hebben een collectieve verlamming veroorzaakt die al een eeuw duurt. Het resultaat is dat het Westen (juridisch verplicht om nederzettingenbouw te stoppen en het Palestijnse recht op zelfbeschikking te waarborgen) consequent weigert te handelen.
Hertzbergers bekering is welkom. Maar haar schaamte richt zich op het verkeerde adres. Zij schaamt zich voor Israël. Ze zou zich moeten schamen voor de opiniepagina’s (inclusief haar eigen columns) die het Westen decennialang van excuses voorzagen om niets te doen. Wie is de werkelijke schuldige voor het conflict? Niet de Palestijnen, niet Israël, niet Iran. Het Westen draagt de grootste verantwoordelijkheid, omdat het zichzelf met drogredenen manipuleerde tot machteloosheid. De parasiet zit niet in Tel Aviv of Gaza. De parasiet zit op de opiniepagina.
Geredigeerd door Pascale Esveld
Mensen zoals hierboven beschreven, landen zoals hierboven beschreven, geleerden zoals hierboven beschreven, en alle die ik nu oversla weten dat ze drogredenen gebruiken. Het is net als roken slecht is, drank slecht voor je is en drogredenen ook. Toch gaan mensen door al weten ze dat dit verdomme slecht is. En dus zie de mens zoals hij is.
Het is verschrikkelijk dat personen die zich verliezen in eindeloze spitsvondigheden hetgeen volgens Erasmus weinig meer met denken te maken heeft, niet te stoppen zijn in hun dwanmatigheid. Dat is jammer want dan was er een ander talent naar boven gekomen: Het humanisme.