Site pictogram Mihai Martoiu Ticu

Waarom Oekraïners aanslagen op Rusland mogen plegen

Dat privépersonen staten in internationale hoven zouden moeten kunnen aanklagen, was de stelling van mijn masterscriptie in filosofie. Waarom kunnen de Oekraïners niet naar een internationaal hof stappen en eisen dat Rusland haar tanks inpakt en opdondert?

In 1907 stichtte men een internationaal hof waar ook individuen Latijns-Amerikaanse staten konden aanklagen. Maar de staten hebben het hof snel gesloopt, in 1918, omdat individuen daadwerkelijk staten gingen aanklagen.

In 1920 bereidde een juristencomité het statuut van het eerste Permanent Hof van Internationale Justitie (PCIJ) voor. De Nederlandse vicepresident Dr. Loder, de Noorse en de Franse vertegenwoordiger waren heel enthousiast over verschillende Franse, Belgische, Nederlandse en Duitse voorstellen om individuen toe te staan om staten aan te klagen. Volgens het Duitse voorstel zouden individuen zelfs buitenlandse staatshoofden moeten kunnen aanklagen. Bijvoorbeeld Oekraïners zouden nu Poetin voor de rechter kunnen slepen, als dit voorstel aangenomen zou zijn geweest. Maar de Amerikanen, Britten en Italianen hebben het voorstel verworpen, vooral met de smoes dat soevereiniteit staten onaanraakbaar voor individuen maakt. Het comité benadrukte echter dat hun statuut geen überfatwa was en stond open voor modernisering. De opvolger van het PCIJ, het huidige Internationaal Gerechtshof, heeft dit foute statuut alsnog geërfd. Veel individuen vragen jaarlijks om staten te kunnen aanklagen.

Individuen konden staten ook voor het Arbitraal Tribunaal voor Opper-Silezië vanaf 1920 aanklagen.

Australië knokte vanaf 1946 vijf jaar lang voor het oprichten van een Internationaal Hof voor Mensenrechten, waar individuen staten mochten aanklagen. Goed plan volgens Nederland, India en de Filipijnen, maar afgekeurd door de veto-nomenklatoera: de Sovjets, Amerikanen, Britten en Fransen. Vooral Rusland was altijd faliekant tegen zulke voorstellen.

Ook veel respectabele rechtsgeleerden hebben gepleit dat burgers staten voor internationale (mensenrechten)hoven zouden moeten kunnen sleuren. Zelfs de schrijvers van het statuut van de Verenigde Naties hebben twee alternatieve statuten geschreven, waar individuen staten konden aanklagen.

Op dit moment kunnen alleen staten andere staten in internationale hoven aanklagen en alleen met toestemming van de aangeklaagde staat. Dus noch de Oekraïners, noch de staat Oekraïne kunnen Rusland dwingen om te vertrekken. Het volkenrecht is met opzet zo gemaakt, omdat de machtige landen andere landen willen kunnen aanvallen wanneer ze dat willen.

Het Internationaal Strafhof (ICC) berecht staatsfunctionarissen voor oorlogsmisdaden, misdaden tegen de mensheid en genocide. Sinds 2010 berecht dit hof ook illegale oorlogen, zoals de Russische invasie. Maar, in tegenstelling met de andere misdaden, mag het ICC geen staatshoofden berechten van landen die geen lid van het ICC zijn. Rusland is dat niet. Waarom denk je? De Veiligheidsraad kan Poetin wel aan het ICC overdragen, maar Rusland heeft veto-recht.

In theorie zou Oekraïne Poetin, na zijn ambtstermijn, binnen haar eigen rechtbanken kunnen berechten, maar het lijkt dat Poetin levenslang aan de macht zal blijven.

De Oekraïners kunnen bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens terecht, maar alleen voor bepaalde mensenrechtenschendingen. Het hof is echter terughoudend tijdens oorlogen en kan ook niet bevelen dat Rusland de aanval stopt. De Oekraïners kunnen Rusland ook niet aanklagen voor de oorlogsschade, noch voor de doden en gewonden, die als gevolg van gevechten vallen.

Volgens volkenrecht mogen alle landen Oekraïne verdedigen, maar niemand wil hiervoor sterven. De landen nemen ook geen echte serieuze sancties. Als alle landen alle economische relaties met Rusland volledig zouden verbreken, zou de oorlog heel kort zijn.

Dus de Oekraïners hebben geen enkel juridisch of vreedzaam middel om de Russische invasie te stoppen. En de andere landen doen bijna niks voor hen. En dit is geen toeval of een logische regel van het volkenrecht. Het is zo omdat de machtige landen, zoals Rusland, het volkenrecht zo hebben gewild. Hieruit volgt dat niemand van de Oekraïners mag eisen om geen terroristische aanslagen in Rusland te plegen, mochten ze dat willen. Als landen willen dat Oekraïners geen aanslagen plegen, moeten ze privépersonen het recht geven om landen in internationale hoven aan te klagen.


Geredigeerd door Pascale Esveld

Mobiele versie afsluiten