Skip to content

Dwang is de enige vraag van de moraal

In de introductie van mijn reeks blogs over rechtvaardigheid heb ik de problemen en de beweegredenen genoemd om over rechtvaardigheid te schrijven, de stelling en het vaartplan. De stelling van de reeks is “Rechtvaardigheid is gerelateerd aan ons overlevinginstinct en basis biologische behoeftes, zoals fysieke vrijheid. Toestanden, gedrag, morele en andere gedragsregels die onze levens verlengen en de basisbehoeftes garanderen zien we als rechtvaardig.”

In dit stuk wil ik eerst een paar stellingen verduidelijken, want na de introductie begon men meteen te roepen dat ik de dictatuur wil invoeren (eigenlijk een goed plan), als gevolg van mijn stelling dat de enige vraag van de moraal/ethiek is wanneer je iemand tot iets kan dwingen. Ik zal ook zeggen wat ik onder “dwang” versta.

Dwang

Iedereen is vrij om alles te doen wat hij zelf wil, met zichzelf en andere instemmende volwassen mensen en dieren, zolang de daad geen gerechtvaardigde belangen van derden schendt. Als gevolg daarvan moet ethiek slechts één enkele vraag beantwoorden: Wanneer mag ik een ander tot iets dwingen? Wanneer mag ik iets opleggen? Wanneer mag ik geweld gebruiken? En als gevolg daarvan, wanneer is dwang op mij zodanig dat ik NIET gerechtvaardigd ben om me te verzetten, om de dwang te proberen te ontwijken? Stel je bijvoorbeeld voor dat de staat mij dwingt om mee te doen met de Jodenvervolging, ben ik vrij om deze dwang te proberen te ontwijken of me te verzetten? Ben ik vrij om de dwang te ontwijken als de staat mij dwingt om belasting te betalen?

Dus de enige vraag van de moraal is wanneer is iemand vrij om dwang te gebruiken.

Voor de duidelijkheid, ik gebruik het woord moraal als synoniem voor ethiek.

Maar wat is dwang? Dwang komt voor in verschillende soorten, maten en geregistreerde merken.

De meest basale dwang is fysieke dwang; ik pak je hand vast, duw ze om een pistool en ik druk je vinger om de trekker. Fysieke dwang is ook als ik je ergens opsluit. Dwang is ook als ik je dreig met allerlei gevolgen als je niet doet of laat wat ik je beveel.

Dwang is ook maatschappelijke druk. De maatschappij kan jou vermoorden door je simpelweg te negeren. Als niemand contacten met je wil hebben, niemand ruilt met je, niemand helpt je in nood, zal je leven niet lang duren.

Behalve een totale ontkenning van je bestaan, kan de maatschappij je dwingen op een zachtere manier. Populaire mensen, die de goedkeuring krijgen van de gangbare morele normen, worden geholpen, krijgen betere beloningen, hebben een grotere kans om het meisje met de aerodynamische lijnen te neuken. Mensen die voortdurend tegen de wil van de groep handelen, tegen de heersende normen, raken gemarginaliseerd. Als de populaire mens ziek is, staat iedereen klaar om hem te verzorgen. Als de impopulaire ziek is, zal de hulp aanzienlijk minder zijn. Dat kan het verschil tussen leven en dood zijn en een verschil in levenslengte.

Beloning is ook een vorm van dwang. Je bent niet meer vrij om alle pro’s en contra’s van een handeling te overwegen, maar je wordt persoonlijk uitgelokt om iets te doen. Beloning kan onweerstaanbaar zijn als je kwetsbaar bent. Neem een paar negers uit het getto, beloof ze een universitaire opleiding en ze zullen alle oorlogen voor je bevechten. Dat is dwang.

Anderen, zoals blogger Zelf Reflectie, zullen alles doen voor een klein beetje liefde, respect, empathie. Dus verzamel voldoende liefde en hou de hondenlijn gereed.

De dwang is dus gradueel, van zachte dwang zoals belonen tot fysieke dwang.

Oké, dit is een beetje flauw, om beloning dwang te noemen en sommigen zullen betwijfelen of ook beloning een dwangvorm is. Dus voor de rest van mijn argument moet je veronderstellen dat ik verschillende dwangvormen begrijp, van maatschappelijke druk, tot het meest keiharde die er bestaat. Ik sluit slechts marteling uit.

Vrijheidsextremisme?

Sommigen beschouwen vrijheid als het ultieme doel. En sommige bloggers laten zich ook uitlokken om vrijheid boven het leven te zetten. Ik heb een dergelijke blogger daardoor het volgende gedachte-experiment gegeven: ‘Iemand dwingt je het volgende te doen, om een schakelaar links of rechts te draaien. Als je niets doet, blaast de hele aarde op, dus al het leven verdwijnt, inclusief jij. Als je de schakelaar naar links draait vermoord je Pietje. Als je de schakelaar naar rechts draait, blijft Pietje in leven maar wordt Jantje in slavernij gedreven voor de rest van zijn leven. Wat ga je doen?’ Als de vrijheid belangrijker is dan leven, dan zou deze keuze makkelijke zijn: vette pech voor Pietje, hij moet ontruimd worden, opdat Jantje lekker rond kan huppelen. Maar onze vrijheidsblogger koos uiteindelijk voor het opblazen van de hele wereld, vernietiging van al het leven. Bedankt hoor.

Van Dale kan zo een nieuw woord noteren: vrijheidsfundamentalisme. Respect voor onze blogger want hij verkeert in de goede compagnonschap van de gerespecteerde filosoof Robert Nozick.

Ik zou eerder zeggen dat vrijheid niet een doel op zichzelf is, maar slechts een middel tot een doel; vrijheid helpt ons langer te overleven.

Als we darwinistisch denken zit hier een logica in. Stel je voor dat er twee soorten gedrag ontstaan, als gevolg van toevallige genetische mutaties. Twee dieren vallen in een kuil. Een dier heeft een neiging op zijn kont te zitten en niks te doen. Een ander dier raakt in een soort paniek, heeft een drang om zich te bevrijden, door heen en weer te lopen, op zoek naar een ontsnapping, om allerlei dingen te proberen. Dit dier lijdt in gevangenschap. Denk bijvoorbeeld aan de dolfijnen die verdoofd dienen te worden in dolfinaria, want anders kunnen ze de streshormonen niet overleven. Ik zou zeggen dat dit laatste dier een grotere kans van overleven heeft dan het eerste dier. En dit dier zal waarschijnlijk ook zijn (vrijheids)genen doorgeven aan de kinderen.

Hetzelfde zou bij de mens ook gaan. Welke waarde zou de vrijheid anders hebben? Is een kei op een open veld waardevoller dan een kei in een doos? Als je in de gevangenis zit, zal je het meisje met de aerodynamische contouren nooit ontmoeten, dus ook geen nakomelingen hebben. In gevangenis kan je ook niet zelf bepalen of je eten krijgt en wat voor soort eten, gezond of slecht eten, dat je leven korter maakt. Of je (voldoende) medische zorg krijgt is ook afhankelijk van een ander. Je overleving is volstrekt afhankelijk van de willekeur van een cipier, die ook nog vijandig kan staan tegenover je persoon.

Het is niet rationeel om de lengte van ons leven te laten afhangen van anderen, vooral als deze anderen andere belangen hebben, soms tegenovergestelde belangen. Daarom willen we niet gevangen zijn van anderen, afhankelijk. Daarom willen we niet dat anderen alles voor ons beslissen, dat ons woord en argumenten verboden worden.

Hetzelfde geldt voor politieke vrijheid. Toen we in opstand zijn gekomen tegen de dictator Ceausescu, ging het ons niet om de vrijheid om te stemmen op wie we wilden stemmen, of te roepen wat we wilden roepen. Want roepen is ook goedkoop. Het ging ons om de vrijheid om coca-cola te drinken en Levi’s te dragen, vrijheid in de hoop op een beter materieel leven, voedselzekerheid.

Het verschrikkelijke van de dictatuur is dat een andere alles voor je bepaalt. Als hij beslist dat het hele land morgen in een ravijn springt, dan is dat de wet. Als hij de economie laat instorten, dan moet jij je schikken. Het gaat dus om overleven, niet om vrijheid.

Als we nog steeds Darwinistisch denken, voor bewegende dieren, moet er voorgeprogrammeerd gedrag bestaan, om zich regelmatig te verplaatsen. Dieren, die als gevolg van willekeurige genetische mutaties, geen neiging hebben om zich te bewegen, zullen minder eten vinden. Er moet dus een neiging bestaan om ons te bewegen, om de omgeving te verkennen, om vlucht-, aanval- en jaagroutes te leren, om te weten of er geen voedsel ergens anders te vinden is, een andere schuilplaats voor het geval dan onze hut door de wind wordt meegenomen.

Als ik zeg dat overleven belangrijker is dan vrijheid, roepen sommigen met een toon van superioriteit dat ik de Nederlandse cultuur niet begrijp. Het gaat de Nederlanders om de politieke vrijheid als opperwaarde.

Soms noemen ze een soort Maslowiaanse piramide en beschouwen ze zich als staand op de bovenste trede. Zij, De Nederlanders, doen alles voor vervulling en zelfontplooiing. Dáár hebben ze de vrijheid en de rechtvaardigheid voor nodig! Zij hebben geen beestachtige instincten als negers en allochtonen.

Desondanks zie ik de Nederlanders niet voor principes stemmen, maar op de partijen die volle portemonnees beloven. En de regerende partijen weten dat ze weinig kansen maken als het slecht gaat met de economie in de periode voor de verkiezingen. Ik zou zeggen dat geld is voedsel, onderdak, gezondheidszorg en dingen gerelateerd aan het overlevingsinstinct in de eerste instantie. Ja, het geld gebruiken ze niet om te lezen, vijf studies af te maken, wonderbaarlijke wetenschappelijke ontdekkingen of uitvindingen in hun eentje te produceren. Dat geld gebruiken ze voor bergen chips en de nieuwste LED-tv. En deze hebben ook iets met het overlevingsinstinct te maken.

Dezelfde vrijheidsfundamentalisten kunnen mij niet uitleggen waarom wij rijken meer belasting dwingen te betalen dan armen. Ten eerste willen sommige rijken helemaal geen belasting betalen. Als zij op een snelweg willen rijden, dan willen ze dat de snelweg privébezit is, dat zij tol betalen en dat er aparte rijbanen zijn, speciaal voor de rijken. Filevrij. Of waarom betaalt niet iedereen hetzelfde bedrag aan belasting, bijvoorbeeld 30.000 euro? Of waarom niet hetzelfde percentage? Waarom zouden de rijken een hogere percentage belasting betalen? Is dat geen dwang? Op zulke vragen antwoorden ze: “de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten.” Maar dat is niet een verklaring, is niet een antwoord op de vraag “waarom,” maar het is slechts een linkse propagandaslogan. Het is Alah’s wil.

Betrapt op manipulatiepropaganda beroepen deze vrijheidsfreaks zich op een nog  paradoxalere verklaring: “solidariteit.” Nou solidariteit is ook geen verklaring, noch een rechtvaardiging om belasting, veel meer belasting, aan de rijken op te leggen. Je kunt de rijken niet dwingen om zich solidair te voelen en de uitkering van luie negers uit liefde te betalen.

Dus terwijl men mij voor Hitler en Stalin uitmaakt omdat ik het woord “dwang” in de mond neem, gebruiken ze andere eufemismen, zoals “solidariteit,” om dwang onder het tapijt te schuiven.

Tot slot.

We hebben gezien dat de dwang de enige vraag van de ethiek (of moraal) is. Wanneer ben ik vrij om anderen iets op te leggen en wanneer heb ik geen rechtvaardiging om hun dwang op mij te ontwijken? Daarna zien we dat de vrijheid een onderdeel is van het overlevingsinstinct. We hebben vrijheidsdwang, fysiek en politiek, in de veronderstelling dat we daardoor langer en comfortabeler zullen leven.

Geredigeerd door Pascale Esveld

Published inFilosofiePolitiek

30 Comments

  1. Robert Kruzdlo Robert Kruzdlo

    Avatar van Robert Kruzdlo
    Het heeft allemaal te maken met genen. Een ‘ gen’ meer en de wereld ziet er beter uit. Ons brein is nog zo jong het is wachten op een evolutie van het brein. De kunstenaars zijn de enige die dit kunnen vertalen in een beeldende vorm en daar kan de wetenschap zich een voordeel mee doen.

    We missen een gen en daarom kunnen we niet comfortabeler leven als we nu doen.

    In de hele kunstgeschiedenis zie je dat dwang een biologische, fysische uiting is van het brein dat zoekt naar nieuwe vormen.

    Dwang is ook talig zoals boven. Uitlegkunde is ook dwang. Schriftuur is een van de gewelddadigste uitvinden in dit universum.

    Welgemeende groet

  2. Mihai Martoiu Ticu Mihai Martoiu Ticu

    Avatar van Mihai Martoiu Ticu
    @Robert

    Maar je had een paar boeken over rechtvaardigheid. Waarom schrijf je geen blog daarover?

  3. johanna_nouri johanna_nouri

    Avatar van johanna_nouri
    @ Mihai
    Darwinist en primatoloog Frans de Waal laat zien dat ook empathie in onze genen verankerd is en een van onze basisbehoeften is. Hij laat zien dat niet alleen dominantie, maar ook empathie voordeel opleveren. En niet alleen bij mensen, maar ook bij dieren die in groepsverband leven.
    Ik heb daar zojuist een blog over online gezet: ‘Ons rechtvaardigheidsgevoel stoelt in empathie’, http://www.vkblog.nl/bericht/310369/Ons_rechtvaardigheidsgevoel_stoelt_in_empathie

    Ik ga straks dit blog uitgebreider lezen en kom dan welicht met opmerkingen terug.

  4. Mihai Martoiu Ticu Mihai Martoiu Ticu

    Avatar van Mihai Martoiu Ticu
    @johanna

    Als je je goed herinnert, heb ik dat eerder verteld, dat empathie ook biologisch is, waarschijnlijk een spiegelneuronen-geval.

    Stephanie Preston and Frans de Waal,[35] Jean Decety,[36][37] and Vittorio Gallese[38][39] have independently argued that the mirror neuron system is involved in empathy. A large number of experiments using functional MRI, electroencephalography (EEG) and magnetoencephalography (MEG) have shown that certain brain regions (in particular the anterior insula, anterior cingulate cortex, and inferior frontal cortex) are active when a person experiences an emotion (disgust, happiness, pain, etc.) and when he or she sees another person experiencing an emotion.[40][41][42][43][44][45][46] However, these brain regions are not quite the same as the ones which mirror hand actions, and mirror neurons for emotional states or empathy have not yet been described in monkeys. More recently, Christian Keysers at the Social Brain Lab and colleagues have shown that people who are more empathic according to self-report questionnaires have stronger activations both in the mirror system for hand actions[47] and the mirror system for emotions[45], providing more direct support for the idea that the mirror system is linked to empathy.

    http://en.wikipedia.org/wiki/Mirror_neuron#Empathy

  5. An van den burg An van den burg

    Avatar van An van den burg
    Mihai.

    Zolang mensen onder de dwang van "slaapwandelen" mensen afslachten heb je gelijk. ( De Vrije Wil Bestaat Niet). Lamme.

    An…………..?

  6. iris kijkt iris kijkt

    Avatar van iris kijkt
    "Maar onze vrijheidsblogger koos uiteindelijk voor het opblazen van de hele wereld, vernietiging van al het leven. Bedankt hoor."

    Hier zien we toch het probleem van je hele betoog. Je geeft een fictief voorbeeld , dus geef je de mogelijkheid om een fictief antwoord te geven. Vervolgens neem je aan dat ik een echt antwoord geef, en veronachtzaam je dat je eigen voorbeeld fictief was. Daarmee denk je mijn ‘vrijheidsfundamentalisme’ te kunnen aantonen, maar ik kan ook zeggen dat ik daarmee jouw fictionalisme aantoonde , wat je hele betoog doordrenkt. Met mijn keuze blies ik niet zozeer de wereld op , maar jouw betoog en dat slechts fictief.

    Buitengewoon irritant vind ik het dat je voor een begrip van vrijheid in je verhaal gewoon geen plaats hebt. Vrijheid ? Dat vindt jij een anomalie, je zeurt wat over levensverlenging. Alleen het woord al is niet om aan te horen.

    Je leeft en liefst zo lang mogelijk en niemand zal ik toestaan om mijn leven te vernietigen, maar ik weet ook dat dat kan gebeuren als ik me verzet. Kortom : je mist de catagorie van het verzet, zelfs als het gros der mensen daar te scheiterig voor is, hoef ik dat als filosoof en als mens in uitzonderlijke situaties niet meteen te zijn toch ?

    En nu je het toch wilt weten :

    VRIJHEID IS DE ENIGE VRAAG VAN DE MORAAL.

    En dat is pas hard nadenken , want de gehele geschiedenis is al overwegend getekend door dwang.Jij wil daar nog een voorspelbaar dwanghoofdstukje aan toevoegen , ga je gang , maar dat bevestigd dat de vrijheids-kwestie is waar het om gaat en hoe die te doordenken.

  7. johanna_nouri johanna_nouri

    Avatar van johanna_nouri
    @ Mihai Martoiu Ticu 12-04-2010 22:23
    = Als je je goed herinnert, heb ik dat eerder verteld, dat empathie ook biologisch is, waarschijnlijk een spiegelneuronen-geval. =

    Wat je daarmee bewijst is dat als mensen empathisch gedrag vertonen wij zelf ook eerder geneigd zijn tot empathie.
    Je citaat is onvolledig. Datzelfde artikel in Wikipedia noemt ook wetenschappers die flink wat kritische kanttekeningen plaatsen bij het idee van spiegelneuronen.

  8. johanna_nouri johanna_nouri

    Avatar van johanna_nouri
    Wat tegen het primaat van levensverlenging als verklarend mechanisme spreekt, is dat er voorbeelden te over zijn dat mensen die uitzichtloos lijden ervoor kiezen om eerder te sterven. Tegenwoordig gebeurt dat door middel van euthanasie. Maar ook vroeger kwam dat al voor, bijvoorbeeld door versterving.

  9. Zelf Reflectie Zelf Reflectie

    Avatar van Zelf Reflectie
    "Iedereen is vrij om alles te doen wat hij zelf wil, met zichzelf en andere instemmende volwassen mensen en dieren, zolang de daad geen gerechtvaardigde belangen van derden schendt. Als gevolg daarvan moet ethiek slechts één enkele vraag beantwoorden: Wanneer mag ik een ander tot iets dwingen?"

    Foute uitgangspunt, foute redenering en dus foute conclusies.

    "Iedereen is vrij om alles te doen wat hij zelf wil, met zichzelf en andere instemmende volwassen mensen en dieren, zolang de daad geen gerechtvaardigde belangen van derden schendt."

    De vrijheid verondersteld al de ethiek, immers die moet "gerechtvaardigde" belangen dienen. Het definiendum bevat het definiens.

    En wat zijn dan die gerechtvaardigde belangen? Die vind je o.a. via de gulden regel die zelf-reflectie en empathie veronderstellen. Je ontkomt er niet aan om dit in te bouwen. Dat zie ook Rawls doen via het gelijkheidsbeginsel dat ik "gelijkwaardigheid" noem!

    Deze op de empathie gebaseerde inhoud kan je in wetten vastleggen die je vervolgens ook moet handhaven. Dan pas komt de dwang om de hoek kijken.

    Jij maakt de discussie moeilijk door de etiek te willen beperken tot het dwingen. De ethiek begint al veel eerder.

  10. Zelf Reflectie Zelf Reflectie

    Avatar van Zelf Reflectie
    @Mihai,
    Anders gezegd, recht heeft een wetgevende (inhoud, wat) aspect en de handhaving (de overtreding). Je wekt de indruk op dat het eerste niet belangrijk is door de klemtoon op de dwang te leggen. Geen wonder dat "vrijheidslievende" mensen zich geprovoceerd voelen.

    Mocht je het anders bedoelen, mogelijk dat je het anders gaat verkopen zodat het niet extremistisch overkomt. Dit laatste wordt nog eens extra onderschreven door van te voren te verklaren dat iedereen "vaag" is maar dat jij over "de waarheid" beschikt. "Ik heb gelijk" is geen basis voor een discussie en vergemakkelijkt bepaald niet een luisterende en open houding bij jezelf. Naar analogie van Wilders zou ik bijna willen roepen, hoeveel getuigen ga jij meenemen om je gelijk te "bewijzen"?

    Jij noemt de ander ‘vrijheidsfundamentalisten", maar in essentie zijn fundamentalisten mensen die menen over "de waarheid" te beschikken. Hun gelijk staat niet ter discussie, hoogstens dat van een ander. Kijk nog eens naar je "ik heb gelijk" aanpak en beantwoordt de vraag wie hier de fundamentalist is.

  11. Mihai Martoiu Ticu Mihai Martoiu Ticu

    Avatar van Mihai Martoiu Ticu
    @Zelf Reflectie

    ==En wat zijn dan die gerechtvaardigde belangen? Die vind je o.a. via de gulden regel die zelf-reflectie en empathie veronderstellen. ==

    De gulden regel veronderstelt geen empathie, maar rationaliteit. Als de empathie haar werk deed, dan had je geen gulden regel nodig.

  12. Mihai Martoiu Ticu Mihai Martoiu Ticu

    Avatar van Mihai Martoiu Ticu
    @Zelf Reflectie

    ==De vrijheid verondersteld al de ethiek, immers die moet "gerechtvaardigde" belangen dienen. Het definiendum bevat het definiens.==

    Nee hoor. Vrijheid veronderstelt geen ethiek. Als ik geboren ben, ben ik aan niks gebonden. Geen enkele (morele) wet. Als ik zou willen ben ik vrij om de hele wereld op te blazen. De default is dus vrijheid en pas daarna komt gebondenheid. En daarom, in tegenstelling met iris kijkt, is niet vrijheid de enige vrag van de moraal, maar wanneer ik gebonden ben, en wanneer ik een andere tot iets vrij ben te dwingen.

  13. Mihai Martoiu Ticu Mihai Martoiu Ticu

    Avatar van Mihai Martoiu Ticu
    @johanna

    ==Wat je daarmee bewijst is dat als mensen empathisch gedrag vertonen wij zelf ook eerder geneigd zijn tot empathie.==

    Ten eerste is empathie een biologische reactie gericht op de mensen in onmiddellijke omgeving. Als ik bloed zie, word ik misselijk. Deze reactie verliest haar sterkte voor mensen die verderop zijn. Daarom is de familie, vrienden, kennissen, stam, landgenoten, ras belangrijk maar gradueel steeds minder belangrijk, in alle morele concepten. Maar als het zover is dat we over een kind in Afrika praten, hebben de mensen geen empathie meer. Daarom zetten de moderne wapens ook een afstand tussen de dodende en de gedode. Als het op een computerspel lijkt, heb je geen biologische reactie meer.

    Ten tweede, zoals ik heb gezegd, je kunt empathie niet dwingen. Je zegt tegen een rijke: “Waarom betaal je geen zakat? Voel je geen empathie.” En de rijke beantwoordt “Ik voel empathie, maar ik heb geen zin om zakat te betalen.” Op dat moment eindigt jullie discussie.

    Je kunt dus empathie niet het werk laten doen, die we willen uitvoeren. We moeten in plaats daarvan rationele principes vinden, die het gerechtvaardigd maakt om mensen tot allerlei dingen te dwingen, waartegen zij geen reden kunnen hebben om zich te verzetten.

  14. Mihai Martoiu Ticu Mihai Martoiu Ticu

    Avatar van Mihai Martoiu Ticu
    @Zelf Reflectie

    ==En wat zijn dan die gerechtvaardigde belangen? Die vind je o.a. via de gulden regel die zelf-reflectie en empathie veronderstellen. ==

    Alweer verklaar je niks, je vervangt slechts iets met iets anders, zonder enig antwoord op het waarom. Neem de gulden regel. Waarom zou ik een andere niet aandoen wat ik niet leuk vind? En waarom vind ik niet leuk wat ik niet leuk vind? Heb ik empathie met mijzelf of zo? Volgens mij veronderstelt de gulden regel dat ik een overlevingsinstinct heb, dat ik langer wil leven en dat deze dingen belangrijk zijn voor mij. Dat is het enige wat zelf-reflectie kan ontdekken. Pas als ik ontdek dat ik langer wil leven, kan ik empathie hebben of kan ik de gulden regel toepassen.

  15. An van den burg An van den burg

    Avatar van An van den burg
    ======= An van den burg 12-04-2010 22:38
    johanna.

    Empathie bestaat niet. Vind jij van wel? Geef er een definitie van s.v.p.! Ik heb aan de doodskist van twee jonge mensen gestaan. Ik was alleen maar blij dat ik daar niet lag! Zo is het ook met grote rampen: mensen zijn alleen maar blij dat zij er niet bij betrokken zijn.

    Als er ècht empathie bestond, zouden wij niet dulden dat er tienduizende kinderen op de wereld sterven van honger en dorst en elke dag opnieuw!!======= Dat schreef ik dus al bij johanna!

    Mihai, de "empathie" die jij in gradaties beschrijft, is angst en overwinningsroes:

    "Ik ben niet dood en ik ben niet verdronken tijdens die en die hurricane". En : "Oh, wat een angstig idee dat ik dat mee zou maken!". Het komt, in ratio omgezet, neer op een "overwinning op de dood" ten opzichte van de omgekomenen. Een diep gevoel van geluk omdat je de dood ontliep!! En zelfzuchtigheid om deze "overwinning" te vieren.

    En daar heeft men het woord "empathie" voor verzonnen.

    Anne-ukkie

  16. GayaH GayaH

    Avatar van GayaH
    *
    @ Mihai
    *
    Afgezien van eerdere bezwaren mijnerzijds waarop jij antwoordde
    dat ik misschien nog ff moest wachten tot een volgend blog
    (heeft het zin om die eerdere bezwaren te herhalen of krijg ik er toch geen antwoord op?)
    kan ik nu toch wel schrijven:

    Ik kan me wel vinden in jouw rechtvaardigheid.
    *
    Jouw rechtvaardigheid is een amoreel abstract grondbeginsel
    (mee eens?)
    in plaats van de gebruikelijke cultureel afhankelijke ethische deugden waarmee mensen gemanipuleerd kunnen worden door op het gevoel in te spelen. Juist omdat ik jouw rechtvaardigheid als een amoreel abstract grondbeginsel beschouw, lijkt het me een geschikte basis om met behulp van verder wetenschappelijk onderzoek een steeds zuiverder ethiek te doen ontstaan ten aanzien van menselijke waarden en normen,
    dan op basis van aanname van niet-aantoonbare ‘Hogere Machten’ ooit zou kunnen…
    … maar is jouw rechtvaardigheid toepasbaar in de bestaande culturen?
    *
    Is jouw rechtvaardigheid wel pragmatisch?
    Als je God was kon je een zondvloed aanrichten en Noah opdracht geven
    om op basis van jouw rechtvaardigheid opnieuw te beginnen…
    … Zodra er op basis van jouw rechtvaardigheid (op experimentele basis?) een nieuwe gemeenschap gesticht wordt waarvan de leden bereid zijn zich te conformeren aan een dergelijk contract, heb ik best wel interesse om daar aan mee te mogen doen. Laat die nieuwe gemeenschap zich alsjeblieft in Nieuw-Zeeland vestigen?
    *
    Wat doen we met kinderen?
    Krijgen kinderen een wettelijk (aansprakelijke!) vertegenwoordiger,
    zijnde NIET de betreffende ouders/verwekkers/verzorgers?
    *
    Wat doen we met seksuele behoeften?
    Gaan we die fysiek/psychologisch aansturen of
    streven naar bevrediging zoals het zich aandient?
    *
    Jouw rechtvaardigheid gaat voorbij aan spiritualiteit.
    Wat doen we met psychoten zoals ik, die van reïncarnatie overtuigd zijn en herinneringen aan vorige levens hebben, mensen die er van overtuigd zijn dat ze reïncarneren om andere mensen te helpen zich bewust te worden dat er meer is dan dit leven, dat het zelfbewustzijn ook voor en na dit leven aanwezig is en niet ‘alleen maar’ een bijproduct is van het denken.
    *
    Mijn vrijheid is belangrijker dan mijn huidige leven in dit lichaam, omdat ik ervan overtuigd ben dan dit leven slechts een middel is, een middel om die vrijheid waar ik naar verlang te kunnen bereiken. Tevens ben ik ervan overtuigd dat ik min of meer vrijwillig (ff afgezien van ‘dwang door beloning’ en karmische inlossing…) juist voor DIT leven gekozen heb, ondanks dat ik het leven in DIT lichaam als zodanig zelf al als een soort van gevangenschap ervaar waarvan ik enkel door de dood verlost kan worden…
    *
    Ik hoop dat ik evengoed mee mag doen als jouw experimentele gemeenschap start…
    *
    Groetjes,
    GayaH
    *
    ps:
    Volgens evolutiebioloog Robin Dunbar
    leven gelovigen gemiddeld langer en gezonder dan niet-gelovigen…
    *

  17. An van den burg An van den burg

    Avatar van An van den burg
    =======Jouw rechtvaardigheid gaat voorbij aan spiritualiteit.
    Wat doen we met psychoten zoals ik, die van reïncarnatie overtuigd zijn en herinneringen aan vorige levens hebben, mensen die er van overtuigd zijn dat ze reïncarneren om andere mensen te helpen zich bewust te worden dat er meer is dan dit leven, dat het zelfbewustzijn ook voor en na dit leven aanwezig is en niet ‘alleen maar’ een bijproduct is van het denken.=======

    Alle spiritualiteitsgevoelens die men oproept zijn vluchtpogingen de dood te overwinnen, of te ontlopen!!!
    Of er vrede mee te sluiten, omdat er een voortzetting van bestaan aan vastzit!

    An.

  18. GayaH GayaH

    Avatar van GayaH
    *
    @ An van den burg 13-04-2010 13:06
    === "Alle spiritualiteitsgevoelens die men oproept
    === zijn vluchtpogingen de dood te overwinnen, of te ontlopen!!!
    === Of er vrede mee te sluiten,
    === omdat er een voortzetting van bestaan aan vastzit!"

    Ik kan ook het tegendeel beweren!
    Maar net als An haar bewering niet kan bewijzen,
    zo kan ik de mijne (nog) niet bewijzen.

    Volgens de rechtvaardigheid van Mihai zal toch ruimte moeten worden gemaakt voor
    geloven en religie, want:
    Volgens evolutiebioloog Robin Dunbar
    leven gelovigen gemiddeld langer en gezonder dan niet-gelovigen…
    *
    Groetjes,
    GayaH
    *

  19. Mihai Martoiu Ticu Mihai Martoiu Ticu

    Avatar van Mihai Martoiu Ticu
    @ GayaH

    ==Jouw rechtvaardigheid is een amoreel abstract grondbeginsel (mee eens?) in plaats van de gebruikelijke cultureel afhankelijke ethische deugden waarmee mensen gemanipuleerd kunnen worden door op het gevoel in te spelen. Juist omdat ik jouw rechtvaardigheid als een amoreel abstract grondbeginsel beschouw, lijkt het me een geschikte basis om met behulp van verder wetenschappelijk onderzoek een steeds zuiverder ethiek te doen ontstaan ten aanzien van menselijke waarden en normen dan op basis van aanname van niet-aantoonbare ‘Hogere Machten’ ooit zou kunnen…==
    Precies.

    ==… maar is jouw rechtvaardigheid toepasbaar in de bestaande culturen?==
    Ja en dat is het onderwerp van mijn blog van morgen. In (bijna) alle culturen tot nu toe zijn er heel belangrijke grondnormen geweest, allemaal gerelateerd aan overleven:

    (1) Hoogste norm is het verbood op doden (van onschuldige mensen)
    (2) Verbod op stelen
    (3) Verbod op liegen en niet nakomen van je afspraken/contracten
    (4) ETC

    Ik heb tot nu toe geen cultuur gezien, of individuen, die roepen “Kom mij vermoorden want ik vind het leuk. En deze morele waarde wil ik ook aan jou oplegen, jij moet het ook leuk vinden om vermoord te worden.” Of “Kom mijn bezittingen beroven.” Of “Ik smeek je, vertel me leugens. Verbreek je contract alsjeblieft” En iemand’s morele waarden kunnen we slechts ontdekken aan de hand van wat hij van ons eist, niet van wat hij denkt aan anderen te mogen aandoen.

    Dus de kernwaarden zijn overal aanwezig. We kunnen daardoor een universele overeenstemming bereiken als we rechtvaardigheid en andere morele regels daarop baseren: op waarden die met overleven te maken hebben. En andere waarden en normen kunnen we daaraan toetsen. Dus bij conflict heeft de waarde voorrang, die de levens het meest verlengt.

  20. Mihai Martoiu Ticu Mihai Martoiu Ticu

    Avatar van Mihai Martoiu Ticu
    @GayaH

    ==Volgens evolutiebioloog Robin Dunbar
    leven gelovigen gemiddeld langer en gezonder dan niet-gelovigen…==

    (Weet ik, ken een aantal onderzoeken, dat het verschil gelijk is van het niet roken van een pakje sigaretten per dag.)

    Dus een gelovige is gerechtvaardigd om zich te verzetten tegen elke dwang om zijn gelof af te zweren, want zijn leven wordt daardoor langer.

    De andere vragen ga ik nu niet behandelen.

  21. GayaH GayaH

    Avatar van GayaH
    *
    @ Mihai

    Dankjewel voor je antwoorden,
    ik wacht verder weer geduldig en nieuwsgierig af! 😉
    *

  22. Mihai Martoiu Ticu Mihai Martoiu Ticu

    Avatar van Mihai Martoiu Ticu
    @GayaH

    Ik zit te denken, dat het niet in de blog van morgen komt, maar in de blog daarna. In ieder geval, vanavond een nieuwe aflevering.

  23. An van den burg An van den burg

    Avatar van An van den burg
    =======Maar net als An haar bewering niet kan bewijzen,
    zo kan ik de mijne (nog) niet bewijzen.=====

    Ik hoef niet te bewijzen wat ik nu zeg, maar jij! Net als gelovigen voor mij moeten bewijzen dat er een God is. Ìk beweer dat niet. Of moet ik "het doodzijn"bewijzen. Hoeveel lijken heb je in je leven gezien??

    Alle rituelen van het dier mens zijn sentimenten om iets te kunnen verbeelden wat in tegenstelling tot de dood is. De dood is de jachtssfeer van ons bestaan! De dood jaagt ons naar ons graf en nèt als wij over dat graf willen heen springen, vallen wij in die kuil Dat herhaalt zich ettelijke malen in levens, totdat wij doodeenvoudig niet meer kunnen springen.

    An.

  24. GayaH GayaH

    Avatar van GayaH
    *
    @ An van den burg 13-04-2010 14:01
    === "Ik hoef niet te bewijzen wat ik nu zeg""

    Je KUNT het ook niet bewijzen!!!
    *
    Levend zijn en dood zijn:
    twee zijdes van dezelfde medaille: bewustzijn!
    Het ene sluit het ander niet uit:
    sterker nog, ze zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.
    *
    Groetjes,
    GayaH
    *

  25. An van den burg An van den burg

    Avatar van An van den burg
    =====Levend zijn en dood zijn:
    twee zijdes van dezelfde medaille: bewustzijn!
    Het ene sluit het ander niet uit:
    sterker nog, ze zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.======

    Baarlijke nonsens: leven en dood zijn slechts èèn zijde van een medaille, omdat de onvermijdelijke dood ook de enige zekerheid is in levens.

    Wat is een "bewustzijn"? Ik denk dus ik besta?? Wat moet ik nu precies bewijzen, GayaH??

    Groet, An.

  26. Robert Kruzdlo Robert Kruzdlo

    Avatar van Robert Kruzdlo
    *

    In de praktijk gebracht, empirisch en verbeelding aan de macht. Lees mijn blog en zie wat rechtvaardigheid is

    Groetjes Robert
    Namens Pi

  27. Mihai Martoiu Ticu Mihai Martoiu Ticu

    Avatar van Mihai Martoiu Ticu
    @Robert

    Welke blog?

  28. R. Kruzdlo R. Kruzdlo

    Avatar van R. Kruzdlo
    Mijn blog dank

  29. Beste Mihai,

    Met veel belangstelling een aantal stukken van je gelezen, mijn welgemeende complimenten voor je noeste arbeid.
    Ik wil heel graag eens uitputtend in debat met jou mbt je issue “dwang/moraal”, wat mij betreft mede aan de hand van:

    http://www.filosofiemagazine.nl/00/fm/nl/121/artikel/print/24929/Jan_Verplaetse:_Moraal_zit_in_ons_lichaam.html

    maar dan wel op het geheel nieuwe VKblog!
    (Ik heb deze Belgische moraalfilosoof erg hoog zitten.)

    Intussen wil ik jou graag openlijk hartelijk bedanken ivm je support op het oude VKblog. waar een titanengevecht aan de gang is tussen zelfbenoemde bloghoofden en democratisch opererende activisten, zoals ondergetekende.

    Filosofen zijn gewend elkaar met huid en haar te verslinden, zonder dat zij elkaars respect verliezen.
    Dat is voor de meeste mensen erg moeilijk te begrijpen.
    Mijn echtgenote kan er na 40 jaar nog soms razend van worden..
    Ik beschouw jou als een soulmate, hoewel ik het vaak met je oneens ben!
    Mooi hè?

    Met een heel hartelijke groet,

    Partout/Rutger Weemhoff

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *