Skip to content

Hoe bindend is een adviesopinie van ICJ?

In haar reactie op het interview met Dries van Agt, bagatelliseert Ratna Pelle het volkenrecht. Zij diskwalificeert het advies van Het Internationaal Gerechtshof (ICJ) over de Israëlische muur als niet bindend. Het is waar dat de uitspraak niet bindend is, maar daaruit volgt niet dat zij irrelevant is. Ik zal het gewicht van de uitspraak aantonen.

Gezaghebbende uitleg van volkenrecht
Als antwoord op Kamervragen heeft de toenmalige minister van buitenlandse zaken Uri Rosenthal gezegd:

“Het verbod op nederzettingen vloeit voort uit artikel 49 van het Vierde Verdrag van Genève uit 1949. Het Internationaal Gerechtshof heeft in het betreffende advies bevestigd dat de Israëlische nederzettingen in bezet gebied een schending van het internationaal recht vormen. Een dergelijk advies is juridisch niet-bindend, maar vormt wel een gezaghebbende uitleg van het internationaal recht.”

Wat betekent deze ‘gezaghebbende uitleg’?
Het ICJ is het belangrijkste internationaal hof en heeft twee taken: het beslecht conflicten tussen staten en beantwoordt juridische vragen van de Verenigde Naties. Deze antwoorden zijn ‘adviezen’ (advisory opinions).

Hoewel het advies niet bindend is, kunnen de staten dit niet zomaar aan hun laars lappen. Laat ik het uitleggen met een analogie. Stel je voor dat jij de Nederlandse Hoge Raad om advies vraagt of je Pietje mag vermoorden. De raadsheren behandelen jouw vraag als een echte rechtszaak. Jij onderbouwt je argument zo, dat je Pietje mag vermoorden. Pietje onderbouwt zijn argument op een manier dat je dit niet mag. En de raadsheren concluderen dat de Nederlandse wet jou verbiedt om Pietje te vermoorden. Hun advies is niet bindend, maar mag je daarna Pietje vermoorden? Niet als je de wet respecteert. Want terwijl het advies niet bindend is, is de wet wel bindend en het advies is een gezaghebbende interpretatie van de wet.

Hetzelfde geldt voor een ICJ-advies. De rechters – vijftien gezaghebbende topjuristen – buigen zich voor een lange periode in alle ernst over een vraag. Zij doen onderzoek, luisteren naar alle argumenten, debatteren onderling en trekken een conclusie. Zij weten dat hun woorden belangrijke gevolgen zullen hebben, voor volkenrecht en mensenrechten. Zij weten dat staten en juristen het advies heel kritisch zullen bekijken. Zij doen hun best om een waterdicht argument te produceren dat niet door de eerste de beste rechtenstudent aan flarden zal worden geschoten in de schoolkrant.

Het advies heeft rechtsgevolgen
Hetzelfde zegt Pieter Bekker in een commentaar in het gerespecteerde ASIL. De adviezen hebben:

“legal effect, because the legal reasoning embodied in them reflects the Court’s authoritative views on important issues of international law. Moreover, in arriving at its opinion the ICJ follows essentially the same rules and procedures that govern its binding judgments delivered in contentious cases between sovereign states.”

In zijn boek “The advisory function of the International Court of Justice”, zegt Mahasen Aljaghoub hetzelfde: de adviezen helpen volkenrecht ontwikkelen, verhelderen de rechtsregels en maken zelfs nieuwe regels.

Adviezen zijn zwaarwegende premissen in het debat
Juristen nemen de adviezen voor waar aan in hun wetenschappelijke werk. Staten nemen hen serieus. Onze leiders beroepen zich op deze adviezen tijdens debatten in de Tweede Kamer. Uri Rosenthal ziet hen als gezaghebbende uitleg van volkenrecht. Juristen roepen de regering op het matje en onderbouwen hun argument met adviezen als bewijs. Bijvoorbeeld dertien Nederlandse hoogleraren volkenrecht schreven in een brief aan Frans Timmermans:

“Het staat buiten kijf dat het Israëlische nederzettingenbeleid een continue schending van ook voor Nederland geldend internationaal recht vormt, zoals vastgesteld door de VN-Veiligheidsraad. De nederzettingen maken inbreuk op het recht op zelfbeschikking van de Palestijnen, een recht dat, zoals het Internationaal Gerechtshof in Den Haag in 2004 heeft bevestigd, erga omnes is en dus bindende verplichtingen voor álle landen behelst… De Nederlandse regering is volkenrechtelijk verplicht om bij te dragen aan de verwezenlijking van het Palestijns erga omnes recht op zelfbeschikking en om het Israëlische nederzettingenbeleid niet te faciliteren.”

Ook de overheidsjuristen en adviescommissies beroepen zich op het ICJ. De Adviesraad Internationale Vraagstukken gebruikt de ICJ-opinie als ‘referentiepunt’ en concludeert dat:

“[o]ver de belangrijkste rechtsvragen met betrekking tot het conflict weinig verschil van mening kan bestaan. Israël heeft de plicht het recht op zelfbeschikking van het Palestijnse volk te eerbiedigen. De vestiging van Israëlische nederzettingen op de Westelijke Oever van de Jordaan en de beperking van de bewegingsvrijheid van de Palestijnen in de bezette gebieden als geheel leveren schendingen op van de Vierde Geneefse Conventie. Hetzelfde geldt voor de bouw van de afscheidingsmuur, voor zover deze over Palestijns gebied loopt.”

Maar Nederland is niet uniek. De Europese Unie heeft gezamenlijk voor de VN-resolutie om de uitspraak te erkennen gestemd en gezegd: “The European Union respects the ICJ and the Advisory opinion largely coincides with the EU position on the legality of the barrier built by Israel on the Palestinian side of the Green Line.”

We zien dus dat het ICJ-advies zwaar weegt en gevolgen heeft voor het debat. Van Agt beriep zich daarom terecht op deze uitspraak. Ratna Pelle kan het advies daardoor niet zomaar in een zinnetje afschrijven als ‘niet bindend’.

Published inInternationaal RechtRechtbank voor Allen

20 Comments

  1. piterfries piterfries

    Dit soort verhalen zijn toch zinloos ?
    Alsof Israel zich ergens iets van aantrekt.
    De taal van de zionisten, zo zegt Uri Avnery, is uitsluitend geweld.

  2. Dries van Agt, aalgladde Jezuïet, en een notoire anti-semiet, niet iemand om erg serieus te nemen ijkt mij? Dubieus, net als Mihai zelf.
    Hamas heeft allereerst de juridische plicht het recht op zelfbeschikking van het Israëlische volk te eerbiedigen. Zolang Hamas met zijn bekende nazi talk de tegenstander wil vermoorden door hem de zee in te drijven heeft het weinig zin om het met juridische muggenzifterij voor de Palestijnen op te nemen. Er is juist moed van westerse intellectuelen nodig om het rigide en gewelddadige standpunt van Hamas als volstrekt immoreel te verwerpen. Met pure fascisten is het kwaad kersen eten, hoe vaak moet dat nu nog uitleggen aan Mihai?
    Zie ook mijn bijdragen ivm de discussie rondom IS.

  3. Mihai Mihai

    ==Dries van Agt, aalgladde Jezuïet, en een notoire anti-semiet, niet iemand om erg serieus te nemen ijkt mij? ==

    Bewijs dat Van Agt anti-semiet is.

  4. piterfries piterfries

    Hamas heeft allereerst de juridische plicht het recht op zelfbeschikking van het Israëlische volk te eerbiedigen.

    Vertaald: Palestijnen moeten accepteren dat joodse indringers hen van hun land hebben verdreven.
    Zouden zionisten ooit wakker worden ?
    Ik denk van niet.
    Na de volgende joodse catastrofe kunnen opnieuw wereldwijd musea daarover worden opgericht.

  5. Timmerark Timmerark

    ==Hetzelfde geldt voor een ICJ-advies. De rechters – vijftien gezaghebbende topjuristen==

    Bewijs het.

  6. Mihai Mihai

    @Partout

    Meerdere mensen geven me dezelfde link als ik vraag voor een bewijs dat Van Agt antisemiet is. Die link is gelul. Dus als je geen ander bewijs hebt, dan is je stelling weerlegd.

  7. reinejragolo reinejragolo

    Dries van Agt is een dapper mens. Ik hoor hem overigens niet zeggen dat Israel van de kaart geveegd moet worden.
    Het woord antisemiet is veel en veel breder dan anti-joods.

  8. Als je even zou doen wat ik je beleefd vraag, nl even Googlen op Dries van Agt en antisemitisme, dan krijg je je tientallen links over dit onderwerp. Luiaard! Voor mij en iedereen met een beetje intellectuele bagage is dit echt verder geen issue. Ik vind het een beetje genant voor je, Mihai, dat je het nu van deze walgelijke ‘Arier’ moet hebben die bij talloze gelegenheden als onvervalste antisemiet door de mand is gevallen, – zoals zoveel (ex-)katholieke priesters, breek me de bek niet open.
    Ga eens in op mijn argument aub mbt Hamas, dat het van de zotte is dat Israël zou moeten onderhandelen met een organisatie die dag in dag uit zegt de tegenstander het liefst te willen vermoorden. Een organisatie waarvan onze Dappere Dries nooit afstand van heeft genomen, integendeel. Over meten met twee morele maten gesproken.
    Maar ja, Mihai is gek op Dries, en diens terroristische schurken die hij begeleid met wat gewichtig aandoend juridisch gewauwel stelselmatig in verdediging neemt. Het eerste zuiver juridische criterium dat je nu eenmaal niet met je potentiële moordenaar onderhandelt slaat hij voor het gemak maar even over. Je hele stuk is dus gebouwd op drijfzand.

  9. praterpruts praterpruts

    Partout.
    Waarom zouden Palestijnen onderhandelen meet een club, die sinds 1900 of zo, van plan is alle Palestijnen van hun land te verdrijven ?

  10. Partout Partout

    http://www.historien.nl/de-trukendoos-van-dries-van-agt/

    Van Agt wilde de volbloed nazi’s: de Drie van Breda vrijlaten, bombardeerde Molukse kapers die zich al hadden overgegeven, bepleitte een Joods enclave in Duitsland na WO II (gunde de Joden dus geen eigen staat), ”ze moeten gewoon geen eigen land hebben”, noemde zichzelf ‘Arier”, papte jarenlang aan met Gretta Duisenberg ‘het woord antisemiet beschouw ik als een eretitel’ en vele andere antisemieten, etc. moeten we echt nog verder discussiëren over de deze volstrekte malloot?

    Ach, het gaat mij om het JURIDISCH argument, dat het logisch is dat je niet met degene onderhandelt die jou wil vermoorden. Volstrekt legitiem dat Israël dit stelselmatig weigert. Israel wil onderhandelen, maar dan moet (volkomen terecht) die gotspe van tafel. Overigens kun je veel kritiek hebben op Israël, die heb ik ook, maar dat is hier niet de issue. En wat betreft die vermeende genocide die de staat Israël zou uitvoeren op de Palestijnen; toch vreemd dat een volk dat wordt uitgeroeid harder groeit dan zijn vervolgers…

  11. Mihai Mihai

    @Partout

    Jouw link op historien bewijst niks. Heb je nog veel meer links?

  12. Weemhoff Weemhoff

    Ach, het gaat mij om het JURIDISCH argument, dat het logisch is dat je niet met degene onderhandelt die jou wil vermoorden. Volstrekt legitiem dat Israël dit stelselmatig weigert. Maar al sinds ik je ken ontwijk je de discussie hieromtrent, gij lafaard.

  13. Parout Parout

    Iemand die zichzelf ‘Arier’ noemt is wat mij betreft een racist en antisemiet.

  14. Weemhoff Weemhoff

    Hou toch op met deze Driessende flapdrol schoon te poetsen?
    Vergelijk dit nu eens met Wilders, ‘..minder, minder, minder Marokkanen.’ Later zei hij dat hij bedoelde minder criminele Marokkanen. Dit zijn fascistische tactieken!

    Mihai wil je eindelijk eens op mijn juridisch argument ingaan aub? Anders heeft verdere discsussie weinig zin, wat mij betreft,

  15. Hou toch op met deze flapdrol schoon te poetsen?
    Vergelijk dit nu eens met Wilders, ‘..minder, minder, minder Marokkanen.’ Later zei hij dat hij bedoelde minder criminele Marokkanen. Dit zijn fascistische tactieken!

    Beste Mihai, wil je eindelijk eens op mijn juridisch argument ingaan aub? Anders heeft verdere discsussie weinig zin, wat mij betreft?!

  16. Partout Partout

    Naar analogie Mihai:

    Laat ik het uitleggen met een analogie. Stel je voor dat Hamas de Nederlandse Hoge Raad om advies vraagt of Hamas Pietje mag vermoorden. De raadsheren behandelen Hamas’ vraag als een echte rechtszaak. Hamas onderbouwt zijn argument zo, dat Hamas Pietje mag vermoorden. Pietje onderbouwt zijn argument op een manier dat Hamas dit niet mag. En de raadsheren concluderen dat de Nederlandse wet Hamas verbiedt om Pietje te vermoorden. Hun advies is niet bindend, maar mag Hamas daarna Pietje vermoorden? Niet als je de wet respecteert. Want terwijl het advies niet bindend is, is de wet wel bindend en het advies is een gezaghebbende interpretatie van de wet.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *