Machtige les voor twaalf september

Written by Mihai on . Posted in Filosofie, Internationaal Recht, Opinie, Politiek

Volkskrantcolumnisten Arie Elshout, Amanda Kluveld, Paul Brill, Nausicaa Marbe, Tim Sweijs en Stephan De Spiegeleire herinneren me aan de Iraakse minister van informatie die de overwinning op Amerika uitriep, seconden voordat de Amerikaanse soldaten zijn deur intrapten. Deze columnisten zijn vastgeroest in de werkelijkheid van 1918, toen kolonialisten 85% van de aarde en 70% van haar bevolking controleerden. Toen was het modieus om machtsdenker te zijn. Onze columnisten missen het inzicht dat technologie de machtsstructuren in de wereld volstrekt verandert, zowel binnen de staten als internationaal.

Binnen de staten heeft technologie in het Westen tot democratisering geleid, het temmen van het staatsbeest in een rechtsstaat. Dit proces begint ook in het Oostblok en in de Derde Wereld.

Internationaal voltrekt zich een parallel, langzamer proces van machtsverdeling. Traditionele machten zoals het Westen, Rusland, China boeten nu macht in ten voordeel van traditionele machtelozen.

911 markeert het definitieve einde van het individu in de Derde Wereld als de kleinste vis in de voedselketen, prooi van eigen tirannen en oligarchen, vervolgens ook prooi van de internationale haaien. Met enkele voorbeelden wil ik deze technologische bevrijding illustreren.

Vernietigende kracht
Amerika kon aan de macht blijven slechts door het landhoppen: elke paar jaar een nieuw land aanvallen en leeg zuigen. Nu verslikt Amerika zich in de technologie, met een economische crisis als gevolg. Want technologie machtigt individuen door haar vernietigende kracht. Straatbendes in Irak en Afghanistan belagen succesvol Amerikaanse soldaten, al tien jaar, ondanks het feit dat de V.S. meer aan wapentuig uitgeven dan de rest van de wereld bij elkaar.

Ook de menselijke vindingrijkheid speelt een rol. Twee sluipschutters hebben de V.S. voor maandenlang in de greep van terreur gehouden. Volgetankte vliegtuigen hebben de Twin Towers omgekiept. Denk ook aan de antraxbrieven en cyberaanvallen.

Beschikbaarheid
Technologie wordt goedkoper en toegankelijker. Je kan tegenwoordig alles op het internet bestellen, inclusief de ingrediënten voor biologische, chemische en andere massavernietigingswapens. Elk nieuw wapen valt nu versneld in de handen van de machtelozen, zoals de drones.

Vervoer en reizen is gemeengoed geworden. Aanslagen in de hoofdstad van een machtig land zijn binnen handbereik, met spullen van de Gamma.

Communicatie
Internet en draadloze technologie faciliteren de organisatie, communicatie en indoctrinatie over grote afstanden. Gelijkdenkenden ontdekken elkaar beter en kunnen zonder fysieke ontmoeting samenspannen.

Informatietechnologie
Kennis geeft macht en technologie produceert een groeiend aantal geschoolde woedende mensen. Zij vinden de weg tot informatie over technologie, organisatie, activisme, mensenrechten, internationaal recht. Zij lezen argumenten van grote (verlichtings)denkers op het internet.

Technologie bevrijdt informatie uit de klauwen van machtige mediamoguls. Alternatieve media geven machtelozen onmiddellijk beelden van machtigen die machtelozen overal afslachten; in Gaza, Irak, Afghanistan, Pakistan, Tsjetsjenië, Bahrein, Tibet en elders. Dit ontwaakt hun verzet.

Psychische transformatie
Omdat de mens voor het grootste gedeelte van de geschiedenis in geïsoleerde groepen heeft geleefd, heeft de evolutie een hemd-is-nader-dan-de-rok-psychologie veroorzaakt. Hoe verder iemand van ons was, hoe psychologisch makkelijker het was om hem te ontkennen, of via meedogenloze soldaten te verpletteren. Maar communicatie verbreekt nu de afstandsbarrières: levende beelden brengen rottende slachtoffers in de woonkamers van inwoners van machtige landen. Daardoor ontstaat er een bond op afstand en de morele empathische cirkel omvat een groeiend aantal verre naasten. Daardoor bekommeren steeds meer mensen in de machtige landen zich over het lot van de machtelozen en komen voor hen op.

Van macht tot recht
Deze fysieke machtsnivellering heeft institutionele gevolgen. Oorspronkelijk was rechtspraak een manier om macht binnen staten te nivelleren. De rechtsstaat is een gelijktrekking van de macht. Dit proces voltrekt zich ook op internationaal niveau: internationaal recht groeit onontkoombaar in macht.

We hebben eerst de dekolonisatie na de tweede wereldoorlog gehad, mensenrechten hebben aan elan gewonnen en beschermende instituties boeken voortdurend vooruitgang in effectiviteit.

Honderd jaar geleden waren er vrijwel geen internationale rechtbanken, nu schieten ze als paddenstoelen uit de grond. Zoals het Internationaal Gerechtshof, Strafhof, het Europese-, inter-Amerikaanse- en het Afrikaanse mensenrechtenhof, de verschillende tribunalen, zoals voor Ex-Joegoslavië, Rwanda, Cambodja, Libanon, Sierra Leone, Oost-Timor etc.

Het idee dat machtige boeven terecht moeten staan verspreidt zich als een olievlek: Bashir, Charles Taylor, Gaddafi, Milosevic, Karadžic, Pinochet of Pol Pot ontmoeten hun lot in de beklaagdenbank.

Het tegenargument is dat er slechts bij machtigen uit de gratie gevallen machteloze marionetten terecht staan, dus dat Internationaal Recht een nieuw machtsinstrument zou zijn, maar deze kritiek miskent drie dingen:

(1)  Deze boeven verdienen het.
(2)  Zelfs dit is een vooruitgang, want vroeger waren ook deze boeven straffeloos.
(3)  Het recht begint klein en vangt steeds grotere gladdere vissen. Het is de Irakezen gelukt om Groot-Brittannië bij het Europees Hof te verslaan. Kissinger, Blair en Bush houden tijdens hun buitenlandse reizen rekening met de kans om berecht te worden.

De les voor twaalf september is om Volkskrantcolumnisten van hun oubollige denkbeelden te bevrijden: pleeg geen zinloos krampachtig verzet tegen dit onomkeerbaar proces van machtsnivelering. Steun het ombuigen van macht in recht.

Geredigeerd door Pascale Esveld

Trackback from your site.

Comments (5)

Leave a comment

%d bloggers like this: